Over de maan, de haas en hoe je met Pasen de lente in huis haalt

Over de maan, de haas en hoe je met Pasen de lente in huis haalt

De lente, zo’n vrolijke tijd van het jaar! Kinderen starten deze week met eieren schilderen en het versieren van de paastak. En de paashazen komen ook weer overal tevoorschijn.

Maar waar komt dit allemaal vandaan? We hebben geleerd dat Pasen een Christelijke traditie is. Met de kruisiging van Jezus op Goede Vrijdag en de opstanding uit de dood op Eerste Paasdag.

Dus wat is de rol van de natuur rondom deze dagen? Uit welk paasei komt die paashaas? En waar komt die wisselende datum vandaan?

Dat zochten we voor je uit.

Na het inkijkje in de geschiedenis en natuurverschijnselen wil je de lente natuurlijk meenemen in je paasviering! Dus we sluiten af met vijf duurzame tips voor de knutsels met je kinderen.

De naam Pasen

Niet zo boeiend, denk je misschien. Maar dit verklapt al wel waar de blend van verschillende tradities zijn oorsprong vindt. Wij noemen het Pasen, wat zijn herkomst vindt in het Joodse Pascha-feest (op haar beurt weer de oorsprong van het Christelijke paasfeest).

In Duitsland noemen ze deze dagen Ostern. In het Engels Easter. Lijkt niet echt op Pascha. Dit zou dan ook terug te voeren zijn op iets anders, iemand anders: de godin Ostara of Eostre. Zij werd door vroegere Germaanse stammen geëerd als de godin van de lente en vruchtbaarheid.

Wanneer is het Pasen?

Dat is elk jaar de vraag. En dat heeft te maken met een mismatch tussen verschillende kalenders. Onze Gregoriaanse kalender (die we sinds 1582 voeren) is gebaseerd op de zon die in 365 (en een kwart) dagen om de aarde draait.

maan Spriet speurneuzen kaart natuurbingo

Pasen hangt - net als veel andere oude, traditionele dagen - van oorsprong samen met het maanjaar. Dat is een jaar gebaseerd op de fases van de maan. En daar gaat het wringen. Want onze maan draait dus niet in een maand om de aarde heen. Dat duurt maar 29,5 dag. Dus op jaarbasis zijn dat 354 dagen en kom je wat dagen tekort om het te lijmen met de Gregoriaanse kalender.
Het nieuwe maanjaar (luna new year) start dus elk jaar op een andere datum. Oke. Dat is nu duidelijk. Maar wanneer valt Pasen dan?

Er is vastgesteld dat Eerste Paasdag altijd de eerste zondag is, na de eerste volle maan, na de lente equinox. 
De lente equinox is de dag waarop de dag en nacht precies even lang zijn. We noemen dat ook wel de astrologische lente. 
In 325 is vastgesteld dat de lente equinox op 21 maart is. In de werkelijkheid schuift dit elk jaar een heel klein beetje (dit jaar is het 20 maart, maar goed). Eerste Paasdag valt dus - van oudsher - altijd tussen 22 maart en een maan-maand erna.
En voor wie uit het raam gaat kijken: de volle maan valt dit jaar op zondag 28 maart. Eerste Paasdag dus precies één week erna.

Waar komt die paashaas nou vandaan?

In de Christelijke en Joodse tradities lees je niks over een paashaas. Ook niet over een paasei. Dus waar komen deze tradities dan vandaan? We kunnen je vast verklappen: Er zijn verschillende verhalen over. We zetten ze voor je naast elkaar. 

De paashaas was naar verluidt het heilige dier van de godin Ostara. Zij werd ook weleens als haas afgebeeld. Zoals gezegd was ze niet alleen de godin van de lente, maar ook van de vruchtbaarheid. En laat die haas (of het konijn...) nou juist zo bekend staan om de goede vruchtbaarheid! 

Er zijn ook verhalen dat de paashaas volgens de traditie eieren bracht naar kinderen die lief waren geweest. Een soort Sinterklaas. Of Kerstman.

En dat paasei?

Maar wat moet een haas nou met eieren? We hebben twee mythes gevonden:

1. Een klein meisje vond een gewond vogeltje. Natuurlijk riep ze Ostara om hulp. Omdat het vogeltje er slecht aan toe was, veranderde de godin het in een haas. De haas zou voortaan één keer per jaar terugkomen om gekleurde eieren te leggen.

2. Ostara was een jaar iets te laat en daardoor kwam de lente te laat op gang. Om haar schuldgevoel kwijt te raken, besloot ze een jong vogeltje (dat bijna gestorven was door de kou) te redden. Maar het vogeltje kon al niet meer vliegen. Hierop veranderde Ostara dit vogeltje in een haas. De haas was vanaf toen één dag per jaar in staat om eieren te leggen: De dag dat Ostara werd vereerd.

Hoe de mix tussen paashaas en eieren ook is ontstaan: Eieren worden, net als de haas, al van oudsher geassocieerd met vruchtbaarheid. En ook met geboorte en nieuw leven.

Foto door Gustavo Fring via Pexels

De oude Germanen offerden dan ook eieren aan de godin Ostara. In de wintermaanden was er minder eten. Met de komst van het voorjaar legden de vogels en kippen weer eieren. Daar bedankten ze de godin voor. Soms met hun mooiste (gekleurde en versierde) eieren!

In andere landen worden de eieren ook weleens door andere dieren dan de haas gebracht. In Australië kennen ze een paasbilby, in Zwitserland een paaskoekoek en in delen van Duitsland de paasvos!

Duurzame tips voor een Pasen vol natuur!

Nu weet je hoe de tradities van Pasen ook voortkomen uit de lente en de vruchtbaarheid. Hoe leuk is het dan om de échte natuurlijke lente ook terug te laten komen in je paasversieringen! Hieronder vindt je 5 tips.

1. Paaseieren schilderen mét de natuur

Zo deden ze het vroeger al. Bij het offeren van die eieren. Eieren kleuren met bloemen! Of etensresten. Dus niet meer kliederen met die verfmolen, dit is makkelijker. En eigenlijk ook magischer!
Hoe werkt dit?

Twee mogelijkheden. De ingrediënten zijn dik gedrukt.

1. Je hebt nog wat gekleurd water staan (oude thee, een pan waar je spinazie in hebt gekookt, etc).
- Kook de eieren minimaal 8 minuten in water (gewoon water, niet dat gekleurde!). 
- Leg de eieren 30 minuten in het (inmiddels afgekoelde) gekleurde water. Draai ze regelmatig.
- Laat de eieren daarna drogen. Klaar!

2. Je start blanco.
- Leg je eieren in een pan met water (zodat ze onder water liggen).
- Doe daar het eten bij waarvan je de kleur wilt hebben (zie hieronder) en laat het 20 minuten koken op laag vuur.
- Zet het vuur uit en voeg 1 eetlepel wittewijnazijn toe.
- Laat het zo’n 2 uur staan (hoe langer, hoe meer kleur je krijgt).
- Laat je eieren daarna drogen. Klaar!

Welke voedingsmiddelen geven mooie kleuren?
Rood - bieten
Oranje - wortel
Groen - spinazie
Turquoise - rode kool
Blauw - blauwe bessen
Bruin - thee

Experimenteer vooral samen met de kleuren, dat is alleen maar leuk!

2. Paaseieren versieren met de natuur

Little Pine Learners

Natuurlijk kan je zelf allerlei patronen tekenen of schilderen op een ei. Maar hoe leuk is het om je paasei te versieren met de natuur!

Wat heb je nodig?
- (gedroogde) bloem of bladeren - je kan ze drogen door ze tussen papier in een boek te pletten
- gekookt ei
- hobbylijm (en eventueel kwast)

Showhome ei versierenJe kan de bloem in de natte verf op het ei drukken, of met hobby lijm vastplakken. Drogen en klaar!

Het ziet er echt geweldig uit, kijk maar naar deze voorbeelden van Showhome en Litlle Pine Learners.

 

3. Paashaas knutselen met de natuur

Paashaas met de natuur Inspire my play

Een tekening maken is altijd een succes. Maar hoe leuk is het dan als je eerst wat dingen van buiten moet plukken. Wat gras. Een paar blaadjes. Een paar bloemetjes. En hatsekidee, daar is je paashaas!

Je hebt verder alleen een papier nodig, wat lijm en een stift (om het gezichtje te tekenen). Kijk maar naar dit leuke voorbeeld van Inspire my play.

4. Eén paastak gaat jaren mee

Dit is meer voor als Pasen op zijn einde loopt. Heb je een paastak in huis? Gebruik hem dan volgend jaar weer!
Zet ‘m na Pasen in een glaasje water tot er wortels uit de tak schieten. Plant hem dan in de grond. Ja, gewoon gaatje in de grond, stok erin. De paastak zal gaan groeien en krijgt in het voorjaar weer nieuwe uitschieters en knoppen. 

Kan je er volgend jaar weer van genieten! 

5. Nog meer lente in huis

Krijg je maar geen genoeg van de lente? Met onze vroege lente box haal je 3 complete natuuractiviteiten in huis. Ze rollen zo door je brievenbus!
Zo ga je speuren in de natuur van de vroege lente (natuurbingo!), je kweekt je eigen tuinkers (perfecte combi met dat ei met Pasen) én je gaat zaadbommen maken. Daar groeien vanaf mei inheemse bloemen uit, waar de vlinders en bijen heel blij van worden!
Je bestelt de box makkelijk hier. Kies voor 1,2 of 3 kids. Voor jezelf of als cadeau. Het kan allemaal eigenlijk!

 Spriet box vroege lente haal de natuur in huis

We willen het jou zo makkelijk mogelijk maken om de natuur in huis te halen. Want samen brengen we haar dichter bij kinderen.

Fijne Pasen!


Titel